Telefon z działu HR podczas choroby potrafi wywrócić poczucie bezpieczeństwa do góry nogami. Zwolnienie dyscyplinarne na L4 jest możliwe, choć sama nieobecność z powodu choroby zwykle nie wystarcza, by legalnie zakończyć zatrudnienie w tym trybie. O wyniku decydują przede wszystkim konkretne zachowanie, wina pracownika i sposób doręczenia pisma.

Samo L4 nie blokuje dyscyplinarki, ale pracodawca musi wykazać ciężkie naruszenie
- Choroba sama w sobie nie jest podstawą do zwolnienia dyscyplinarnego.
- Praca zarobkowa podczas L4, łamanie zaleceń lub celowe niepoinformowanie o nieobecności mogą uzasadniać tryb natychmiastowy.
- Art. 41 Kodeksu pracy chroni przed zwykłym wypowiedzeniem, lecz nie wyłącza art. 52.
- Na odwołanie do sądu pracy masz 21 dni od doręczenia pisma, a nie od dnia zakończenia zwolnienia.
- Od 1 stycznia 2027 r. osoba pracująca w kilku miejscach może zyskać szczególny wyjątek dotyczący pracy u jednego pracodawcy podczas L4 u drugiego.
Choroba nie blokuje dyscyplinarki, ale samo L4 nie jest przewinieniem
W czasie usprawiedliwionej nieobecności pracodawca co do zasady nie może wręczyć zwykłego wypowiedzenia. Tak działa ochrona z art. 41 Kodeksu pracy. Inaczej wygląda rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, czyli tryb opisany w art. 52. Aktualne brzmienie przepisów znajdziesz w Kodeksie pracy w tekście jednolitym z 2026 r.
Pracodawca może zastosować dyscyplinarkę podczas L4, gdy potrafi przypisać pracownikowi między innymi:
- ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych,
- popełnienie przestępstwa, które uniemożliwia dalszą pracę na danym stanowisku,
- zawinioną utratę uprawnień potrzebnych do wykonywania pracy.
Sama długość choroby działa według innego mechanizmu. Długotrwała niezdolność do pracy może w określonych warunkach prowadzić do rozwiązania umowy z przyczyn niezawinionych, na podstawie art. 53 Kodeksu pracy. Nie jest to jednak dyscyplinarka, ponieważ pracownikowi nie przypisuje się wtedy winy.
Prawdę mówiąc, najczęstszy błąd polega na wrzucaniu do jednego worka trzech różnych sytuacji: zwykłej absencji chorobowej, nadużywania zwolnienia i długotrwałej niezdolności do pracy. Każda z nich ma inne przesłanki i inne skutki.
Praca podczas L4 i łamanie zaleceń podnoszą ryzyko natychmiastowego zwolnienia
Zdjęcie z remontu, ogłoszenie usług w internecie albo informacja, że podczas choroby ktoś obsługiwał klientów, może uruchomić postępowanie wyjaśniające. Nie oznacza to jeszcze automatycznej dyscyplinarki, ale pracodawca może zacząć gromadzić dowody dotyczące naruszenia obowiązków.
Szczególnie ryzykowne są sytuacje, w których pracownik:
- wykonuje odpłatne obowiązki dla innej firmy,
- prowadzi własną działalność w sposób wymagający faktycznej pracy,
- wykonuje podczas L4 czynności podobne do tych, od których został zwolniony,
- podejmuje aktywność sprzeczną z zaleceniami lekarza i celem zwolnienia,
- wykorzystuje chorobę do wyjazdu wypoczynkowego lub regularnej pracy.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreślano, że wykonywanie pracy podczas zwolnienia może naruszać obowiązki pracownicze, nawet gdy pracownik nie osiągnął jeszcze faktycznego zarobku. W wyroku w sprawie II PK 14/16 zwrócono uwagę na konieczność oceny celu zwolnienia, rodzaju wykonywanej aktywności i jej wpływu na obowiązek lojalności wobec pracodawcy.
Granica nie przebiega jednak między „wyjściem z domu” a „pozostaniem w łóżku”. Wizyta u lekarza, odbiór leków czy wykonanie pojedynczej czynności wymuszonej nagłą sytuacją nie musi oznaczać nadużycia. Sąd lub pracodawca powinien patrzeć na cały kontekst, częstotliwość, charakter czynności i dostępne dowody, a nie na jedno wyrwane z kontekstu zdjęcie.
Trzy pytania oddzielają prawdziwy zarzut od odwetu za chorobę
Nie każda nieprawidłowość uzasadnia rozwiązanie umowy z dnia na dzień. Przy art. 52 trzeba sprawdzić trzy elementy: czy doszło do bezprawnego zachowania, czy naruszony obowiązek był podstawowy oraz czy pracownik działał umyślnie albo z rażącym niedbalstwem, czyli w sposób skrajnie lekkomyślny.
Praktyczna reguła wygląda tak: jeśli istnieje konkretne zdarzenie, da się wskazać naruszony obowiązek i można wykazać winę o wysokim stopniu, dyscyplinarka staje się prawdopodobna. Jeżeli pracodawca ma wyłącznie pretensję o samą chorobę, długą absencję albo korzystanie z legalnego L4, art. 52 nie powinien służyć jako skrót do pozbycia się pracownika.
| Sytuacja | Prawdopodobna przyczyna lub skutek | Co zrobić |
|---|---|---|
| Pracownik przebywa na L4, ale nie ma zarzutu dotyczącego zachowania | Sama choroba nie tworzy ciężkiego naruszenia obowiązków | Zachowaj e-ZLA, korespondencję i potwierdzenia prawidłowego powiadomienia pracodawcy |
| Podczas L4 wykonywana jest odpłatna praca albo obsługa własnej firmy | Możliwe naruszenie obowiązków pracowniczych oraz osobny problem z prawem do świadczenia chorobowego | Zbierz dokumenty pokazujące zakres czynności, ich częstotliwość i przyczyny ich wykonania |
| Pracodawca twierdzi, że nie poinformowano go o nieobecności | Przy winie umyślnej lub rażącym niedbalstwie zarzut może być oceniany jako ciężki | Sprawdź datę i sposób wysłania wiadomości, historię połączeń oraz regulamin pracy |
| Pracownik otrzymuje tylko ustną informację o zwolnieniu | Brak prawidłowego pisma utrudnia pracodawcy wykonanie obowiązków formalnych, ale nie kończy automatycznie sporu | Poproś o dokument, zapisz datę rozmowy i nie podpisuj pochopnie porozumienia stron |
To rozróżnienie pomaga także wtedy, gdy pracodawca twierdzi, że „wszystko jest oczywiste”. W prawie pracy ciężar udowodnienia przyczyny rozwiązania umowy spoczywa na pracodawcy, a ogólne hasło o utracie zaufania może być zbyt słabe, jeśli nie wskazuje konkretnego zachowania i jego daty.
Pismo na L4 uruchamia termin 21 dni, nie dzień powrotu do pracy
Najbardziej niebezpieczna jest myśl: „zajmę się tym po zakończeniu choroby”. Jeżeli pismo o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia zostało doręczone 8 maja, termin na żądanie przywrócenia do pracy albo odszkodowania co do zasady biegnie od tej daty. Przy takim przykładzie 21-dniowy termin upływa 29 maja.
W dokumencie sprawdź przede wszystkim:
- datę doręczenia, a nie tylko datę wpisaną na piśmie,
- podstawę prawną, zwykle art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy,
- dokładny opis zarzutu, w tym datę, miejsce i rodzaj zachowania,
- pouczenie o prawie odwołania do sądu pracy,
- podpis osoby uprawnionej do działania za pracodawcę.
Pracodawca powinien wskazać przyczynę w sposób konkretny. Pismo typu „utrata zaufania” albo „niewłaściwe korzystanie z L4” może wymagać uzupełnienia o fakty, ponieważ sąd ocenia przede wszystkim zarzut zapisany w oświadczeniu, a nie zupełnie nowe powody przedstawione dopiero w toku procesu.
Jeśli w firmie działa zakładowa organizacja związkowa reprezentująca pracownika, pracodawca przed podjęciem decyzji powinien zasięgnąć jej opinii. Organizacja ma na przedstawienie stanowiska najwyżej 3 dni, ale jej sprzeciw nie wiąże pracodawcy.
Pracodawca ma także ograniczenie czasowe. Rozwiązanie umowy z winy pracownika nie może nastąpić po upływie miesiąca od uzyskania wiadomości o okoliczności uzasadniającej dyscyplinarkę, z uwzględnieniem sprawnego postępowania sprawdzającego. Zasady dotyczące przyczyny, konsultacji i terminu odwołania opisuje Państwowa Inspekcja Pracy.
Jeżeli zarzut jest nieprawdziwy albo pismo zawiera braki, nie czekaj na koniec L4. Odwołanie składa się do właściwego sądu pracy w terminie 21 dni od doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia. Można domagać się przywrócenia do pracy albo odszkodowania, zależnie od sytuacji i celu postępowania.
Od 1 stycznia 2027 drugi etat może być wyjątkiem, ale tylko pod warunkiem
Osoby pracujące w kilku miejscach powinny zwrócić uwagę na zmianę, która zacznie działać 1 stycznia 2027 r. Jeżeli stan zdrowia pozwala na wykonywanie jednego rodzaju pracy, a uniemożliwia wykonywanie innego, lekarz będzie mógł, na wniosek ubezpieczonego, wystawić zwolnienie tylko dla wybranego tytułu ubezpieczenia.
Przykład jest prosty do wyobrażenia: złamany palec może wykluczać pracę chirurga, lecz nie musi wykluczać prowadzenia wykładów. Chrypka może uniemożliwiać prowadzenie audycji radiowej, ale niekoniecznie pisanie tekstów. Szczegóły tej zmiany przedstawia Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
To nie będzie ogólna zgoda na pracę podczas choroby. Potrzebne będą odpowiedni wniosek, ocena lekarza i właściwe przypisanie zwolnienia do konkretnego miejsca pracy. Do końca 2026 r. nie zakładaj więc, że samo zatrudnienie w dwóch firmach pozwala swobodnie pracować w jednej z nich podczas L4 w drugiej.
W sprawie dyscyplinarki ta zmiana może mieć duże znaczenie dowodowe. Pracownik, który po 1 stycznia 2027 r. legalnie otrzyma zwolnienie dotyczące jednego tytułu, będzie mógł łatwiej wykazać, że praca u drugiego pracodawcy wynikała z decyzji lekarza, a nie z nadużycia zwolnienia.
Najbezpieczniejsza ścieżka prowadzi przez dokumenty, nie przez emocje
Po otrzymaniu dyscyplinarki zachowaj kopertę, e-mail, wiadomości od pracodawcy, e-ZLA, grafik pracy i wszelkie materiały dotyczące zarzutu. Nie podpisuj porozumienia stron pod presją, zwłaszcza gdy dokument zmienia podstawę rozwiązania umowy albo zamyka drogę do późniejszego dochodzenia roszczeń.
Uważam, że w takiej sytuacji najrozsądniejsza kolejność to: ustalenie daty doręczenia, porównanie zarzutu z faktami, szybka konsultacja z prawnikiem prawa pracy i pilnowanie 21-dniowego terminu. Jeżeli zatrudnienie rzeczywiście się zakończy, a przed Tobą pojawi się szukanie nowej pracy, pomocny może być dobrze przygotowany list motywacyjny do pracy, który wyjaśni przerwę zawodową bez ujawniania informacji o stanie zdrowia.
Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnika. Jeżeli otrzymasz pismo o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia, skonsultuj dokument przed upływem terminu, ponieważ jeden dzień zwłoki może utrudnić dochodzenie swoich praw.